fbpx

Modaliteiten van Participatieve Duurzame Wijken

Modaliteiten van Participatieve Duurzame Wijken

Wat is een participatieve duurzame wijk?

De Participatieve duurzame wijken motiveren en ondersteunen burgers die zich binnen hun wijk inzetten door collectieve acties rond verschillende thema’s op te zetten ten gunste van het milieu en de duurzame ontwikkeling. In de afgelopen 12 jaar hebben de Participatieve duurzame wijken de drie principes van Vooruit met de Wijk centraal gesteld: burger zijn, collectief zijn, duurzaam zijn. Sinds 2008 hebben ongeveer zeventig Brusselse wijken zich aangesloten bij de beweging van Participatieve duurzame wijken en ze zijn nog steeds actief.

Een openbare ruimte herinrichten, een collectieve moestuin of boomgaard aanleggen, een kippenhok of een broodoven bouwen, een collectieve compost of een givebox organiseren, een weggeefwinkel of een repair café inrichten, de mobiliteit van de straten verzachten, ze vergroenen door de ruimte terug te geven aan de voetgangers, de natuur en de biodiversiteit … een Participatieve duurzame wijk kan de drijvende kracht zijn achter vele projecten.

Maar om meerdere projecten rond verschillende thema’s in goede banen te leiden, is een goed groepsbeheer en veel energie nodig. Juist met die aspecten kan de begeleiding voor Participatieve duurzame wijken helpen. De specificiteit van een duurzame wijk bestaat er immers in om aan het begin van het project de tijd te nemen om een stand van zaken op te maken en de multithematische projecten op te nemen in een coherente wijkdynamiek. De wijk vraagt aan de bewoners wat ze nodig hebben en wensen, mobiliseert de middelen en de energie van de wijk en gaat partnerschappen aan, met het oog op een duurzame aanpak op lange termijn, waarbij zoveel mogelijk bewoners betrokken zijn.

Wat zijn de doelstellingen die nagestreefd worden?

  • Actief zijn in je wijk met als doel ook sociale banden te creëren en de solidariteit en gezelligheid te versterken
  • Een samenhangend geheel vormen tussen de meerdere thema’s die binnen het project aan bod komen met als doel de impact van het project te vergroten
  • Uitproberen van innovatieve projecten (innovatief qua grootte, schaal, thema …)
  • Het mogelijk maken om projecten te reproduceren in andere wijken om de veerkracht van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest inzake milieu te verhogen
  • Duurzame relaties opbouwen met lokale partners: de gemeente, het OCMW, verenigingen, bedrijven, wijkcomités …
  • Streven naar een meer gemeenschappelijke, participatieve en inclusieve dynamiek binnen het project zelf en binnen de wijk

Welke steun krijg je?

De begeleiding van Participatieve duurzame wijken bestaat uit:

  • Een coach die je helpt tijdens alle fasen van het project (uitwerking, toepassing, evaluatie…). Hij of zij helpt je met het versterken van het vermogen of potentieel van je wijk, het opzetten van projecten die verbonden zijn met aspecten eigen aan van je wijk, het structureren van de stuurgroep, het toepassen van animatie- en mobilisatiemiddelen, het begeleiden van participatieve processen, het organiseren van verschillende activiteiten en het communiceren zowel binnen als buiten de stuurgroep. De coach zal verder ook het opzetten van een goede samenwerking met de gemeente, bevoorrechte partner van de Participatieve duurzame wijken, bevorderen, alsook met andere verenigingen of privépartners.
  • Een startfonds van maximum € 400 helpt je tijdens de beginfase van het project om inwoners een duwtje inde rug te geven en samen een gemeenschappelijke dynamiek te creëren rond de verschillende projecten.
  • Regelmatige ontmoetingen tussen de verschillende bestaande Participatieve Duurzame Wijken bieden de mogelijkheid andere projecten te ontdekken en kennis en ervaring met elkaar uit te wisselen.
  • Het ter beschikking stellen van een netwerk met rechtstreekse contacten voor het delen, uitwisselen en nadenken over ideeën of projecten
  • De mogelijkheid beroep te doen op thematische experts (water, biodiversiteit, duurzame voeding, stedenbouw, openbare ruimten, communicatie…) zowel tijdens de voorbereidingsfase als bij het uitvoeren van het project
  • De mogelijkheid een financiële steun te krijgen van maximum € 15.000 in het kader van het participatief budget (zie hieronder) voor de uitwerking van de verschillende projecten

De intensiteit van de begeleiding varieert in functie van het aantal geselecteerde wijken, de verschillende behoeften van elke wijk en de sterkere en zwakkere punten van het project.

Welke processen zijn er voor de Participatieve duurzame wijken?

Participatieve duurzame wijken worden enerzijds geselecteerd als Participatieve duurzame wijk, waarna ze kunnen rekenen op uitgebreide ondersteuning (met name om een stand van zaken op te maken), en anderzijds is er de selectie van hun project in het kader van het participatief budget. Door dit dubbele proces kunnen voormalige Participatieve duurzame wijken profiteren van het participatief budget zonder dat ze als PDW het selectieproces opnieuw hoeven te doorlopen.

Er zijn dus drie fasen in de ondersteuning van PDW’s:

  • Fase 1 ‘Selectie als Participatieve duurzame wijk’: met de steun van de coach zorgt de wijk ervoor dat de aanpak wordt verankerd in de context van de wijk, door de steun van minimaal 10 andere personen buiten de stuurgroep te vragen en een intentienota op te stellen voor de wijk. Deze elementen worden gevalideerd door de eerste jury.

  • Fase 2 ‘Stand van zaken en projectopzet’: met de steun van coaches en experts brengen de stuurgroepen bewoners en gebruikers van hun wijk op de been om samen een subsidieaanvraag op te stellen met daarin de acties en projecten die ze willen uitvoeren. Projecten worden onder andere geïdentificeerd op basis van een stand van zaken van de wijk. Er worden lokale partnerschappen gezocht (gemeentebestuur, verenigingen, scholen, rusthuizen enz.).

    De wijken dienen een stappenplan in om een financiering te krijgen in het kader van het participatieve budget (zie hieronder).
  • Fase 3 “Realiseren van de projecten en evaluatie”: uitvoeren van de projecten en evaluatie door de stuurgroep.

In principe is de gemiddelde duur van een volledige cyclus 2 jaar. Deze duur kan echter variëren in functie van de beschikbare middelen en de geschiedenis van elke wijk.

Wat is de beweging van Participatieve duurzame wijken?

De beweging van Participatieve duurzame wijken verenigt alle wijken die als PDW geselecteerd zijn. Die wijken vormen een netwerk waarin ervaringen worden uitgewisseld, maar werken ook aan een voortdurend evoluerend participatief proces via:

De algemene vergadering van de Participatieve duurzame wijken:

Dit orgaan brengt één keer per jaar alle Participatieve duurzame wijken samen om te beslissen over de modaliteiten van het participatief budget (regelgeving en selectiecriteria voor de projecten). De burgers staan dus centraal in het proces en beslissen mee over de verdeling van het budget. Deze vergadering benut de ervaringen van de PDW’s, zodat het proces kan evolueren.

De Raad van Participatieve duurzame wijken en het participatief budget:

Het participatief budget is een budget dat ter beschikking wordt gesteld voor de duurzame wijken en waarvan de bestemming wordt bepaald door een Raad die bestaat uit burgers die al Participatieve Duurzame Wijken hebben opgestart. De beslissing wordt genomen op basis van criteria en prioriteiten die elk jaar worden herzien. De Raad bestaat uit minimum 5 wijken, uit een vertegenwoordiger van de minister, van Leefmilieu Brussel en van de begeleiding. Zij selecteren uiteindelijk de projecten.

Wat zijn de selectiecriteria voor de wijken die zich kandidaat stellen als PDW?

Om geaccepteerd te worden als Participatieve duurzame wijk moet aan de volgende criteria voldaan zijn:

  • De stuurgroep (minimum 5 personen) dient minstens 3 inwoners van de wijk te tellen
  • De kandidatuur dient door minstens 10 andere personen en/of partners gesteund te worden die verbonden zijn met de wijk maar geen deel uitmaken van de stuurgroep
  • Een activiteitenzone wordt vastgelegd. Deze zone dient zich verplicht op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te bevinden en zich over een deel van het grondgebied uit te strekken waarvan de schaal het gebouw of de groep woningen overschrijdt. Deze zone wordt eveneens gekozen in functie van het vermogen van de stuurgroep om actief te zijn binnen die grenzen. In je kandidatuurdossier kan je ter illustratie een kaart bijvoegen die de activiteitenzone van je project duidelijk aantoont.

De geaccepteerde wijken worden geselecteerd op basis van de analyse van het voorproject. Ze moeten de motivatie van de stuurgroep en de beoogde projecten aantonen. In deze fase wordt gevraagd om een stuurgroep op te richten met een sterke motivatie om te werken aan de implementatie van een Participatieve duurzame wijkdynamiek.

Het gaat erom uit te leggen hoe de projecten gaan inspelen op de specifieke doelstellingen van Participatieve duurzame wijken.

De begeleiding helpt de wijken in de mate van het mogelijke nadenken over projecten waar discussie over bestaat. Als uw project echter in essentie is opgebouwd rond verzet tegen een gemeentelijk of gewestelijk project, behouden het bestuur van Leefmilieu Brussel en het voogdijkabinet zich het recht voor om te oordelen of het project kan worden gesteund.

De kandidatuur als Participatieve duurzame wijk is in deze fase nog niet gericht op concrete voorstellen voor gebudgetteerde projecten.

Wat zijn de selectiecriteria voor projecten die gebruik willen maken van het participatief budget van de PDW's?

De selectiecriteria worden vastgesteld door de algemene vergadering en kunnen dus van jaar tot jaar veranderen. De volledige modaliteiten van het participatief budget kunnen worden geraadpleegd op de overeenkomstige pagina van de website: https://vooruitmetdewijk.brussels/participatief-budget/.

Die criteria nemen de hoofdlijnen van de selectiecriteria voor de oproep tot thematische projecten van Vooruit met de Wijk over, maar omvatten ook de naleving van doelstellingen in verband met de specifieke aanpak van de PDW’s.

Wie kan aan het participatief budget deelnemen?

Het participatief budget staat open voor alle Participatieve duurzame wijken die deel uitmaken van de PDW-beweging. Een ‘oude’ wijk kan dus ook een nieuwe subsidie aanvragen.

Die oude wijken, die al deel uitmaken van de beweging van Participatieve duurzame wijken, kunnen ook een specifiek verzoek indienen voor coaching en/of deskundig advies om nieuwe projecten op te starten of hun collectieve dynamiek te verbeteren. Die begeleiding wordt aangeboden volgens de beschikbaarheid van de coaches/experts.

Neem hiervoor contact op met de coördinatie van Participatieve duurzame wijken op coordination@quartiersdurables.be.