Modaliteiten van Participatieve Duurzame Wijken

Wat is een participatieve duurzame wijk?

Een verlaten openbare ruimte inrichten, fietsenrijen organiseren, een kippenhok bouwen en een gemeenschappelijke moestuin aanleggen, een plaatselijk ruilsysteem opzetten, een weggeefwinkel opstarten of een Repair-Café openen …Samen zorgen ze voor de transitie naar duurzaamheid in Brussel.

Het luik “Participatieve Duurzame Wijken” biedt steun aan burgers die zich in hun wijk graag willen inzetten voor verschillende projecten en thema’s die een positieve impact hebben op het milieu en de duurzaamheid in de stad. Burger zijn, samen iets doen en duurzaam zijn vatten de belangrijkste principes van de projecten rond Participatie Duurzame Wijken samen.

Hier vind je de bestaande wijken op terug: www.participatieveduurzamewijken.be.

Sinds 2008 zijn ongeveer 50 projecten opgestart

Wat zijn de doelstellingen die nagestreefd worden?

  • Actief zijn in je wijk met als doel ook sociale banden te creëren en de solidariteit en gezelligheid te versterken
  • Een samenhangend geheel vormen tussen de meerdere thema’s die binnen het project aan bod komen met als doel de impact van het project te vergroten
  • Uitproberen van innovatieve projecten (innovatief qua grootte, schaal, thema …)
  • Het mogelijk maken om projecten te reproduceren in andere wijken om de veerkracht van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest inzake milieu te verhogen
  • Duurzame relaties opbouwen met lokale partners: de gemeente, het OCMW, verenigingen, bedrijven, wijkcomités …
  • Streven naar  een meer gemeenschappelijke, participatieve en inclusieve dynamiek binnen het project zelf en binnen de wijk

Welke steun krijg je?

  • Een coach die je helpt tijdens alle fasen van het project (uitwerking, toepassing, evaluatie…). Hij of zij helpt je met het versterken van het vermogen of potentieel van je wijk, het opzetten van projecten die verbonden zijn met aspecten eigen aan van je wijk, het structureren van de stuurgroep, het toepassen van animatie- en mobilisatiemiddelen, het begeleiden van participatieve processen, het organiseren van verschillende activiteiten en het communiceren zowel binnen als buiten de stuurgroep. De coach zal verder ook het opzetten van een goede samenwerking met de gemeente, bevoorrechte partner van de Participatieve duurzame wijken, bevorderen, alsook met andere verenigingen of privépartners.
  • Een startfonds van maximum € 400 helpt je tijdens de beginfase van het project om inwoners een duwtje inde rug te geven en samen een gemeenschappelijke dynamiek te creëren rond de verschillende projecten.
  • Regelmatige ontmoetingen tussen de verschillende bestaande Participatieve Duurzame Wijken bieden de mogelijkheid andere projecten te ontdekken en kennis en ervaring met elkaar uit te wisselen.
  • Het ter beschikking stellen van een netwerk met rechtstreekse contacten voor het delen, uitwisselen en nadenken over ideeën of projecten
  • De mogelijkheid beroep te doen op thematische experts (water, biodiversiteit, duurzame voeding, stedenbouw, openbare ruimten, communicatie…) zowel tijdens de voorbereidingsfase als bij het uitvoeren van het project
  • De mogelijkheid een financiële steun te krijgen van maximum € 15.000 in het kader van het participatief budget (zie hieronder) voor de uitwerking van de verschillende projecten

De intensiteit van de begeleiding varieert in functie van het aantal geselecteerde wijken, de verschillende behoeften van elke wijk en de sterkere en zwakkere punten van het project.

Een begeleiding in drie fasen

Eens de preselectiefase voorbij is kunnen de wijken op hun eigen tempo evolueren. 3 fases worden gevolgd: 

  • Fase 1 “Voorbereiding van de projecten”: met de steun van coaches en experten mobiliseren stuurgroepen andere inwoners en gebruikers van hun wijk om samen een stappenplan uit te werken met de specifieke acties en projecten die graag uitgevoerd worden. De projecten worden onder andere geïdentificeerd op basis van een beschrijving van de wijk. Er worden verder ook nog contacten gelegd met lokale partners (gemeentelijke administratie, verenigingen, scholen, rusthuizen, …).
  • Fase 2 “Indienen en selecteren van de projecten”: De wijken dienen een stappenplan in om een financiering te krijgen in het kader van het participatieve budget (zie hieronder).
  • Fase 3 “Realiseren van de projecten en evaluatie”: uitvoeren van de projecten en evaluatie door de stuurgroep.

In principe is de gemiddelde duur van een volledige cyclus 2 jaar. Deze duur kan echter variëren in functie van de beschikbare middelen en de geschiedenis van elke wijk.

Deelname tijdens de selectieprocedure

De projectoproep “Participatieve Duurzame Wijken” wil burgers zo veel mogelijk mee laten beslissen om zo verder te bouwen op bestaande projecten. Deze projectoproep houdt daarom rekening met feedback van bestaande Participatieve Duurzame Wijken via de Vergadering van Duurzame Wijken. Deze beslist over de voorwaarden voor het participatief budget (zie hieronder). Burgers maken dus deel uit van de procedure en spelen een actieve rol bij het nemen van beslissingen over de manier waarop het jaarlijks budget wordt toegekend.

Het participatief budget

Het participatief budget is een budget dat ter beschikking wordt gesteld voor de duurzame wijken en waarvan de bestemming wordt bepaald door een Raad die bestaat uit burgers die al Participatieve Duurzame Wijken hebben opgestart. De beslissing wordt genomen op basis van criteria en prioriteiten die elk jaar worden herzien. De Raad bestaat uit minimum 5 wijken, uit een vertegenwoordiger van de minister, van Leefmilieu Brussel en van de begeleiding. Zij selecteren uiteindelijk de projecten

Wat zijn de ontvankelijkheidscriteria?

  • De stuurgroep (minimum 5 personen) dient minstens 3 inwoners van de wijk te tellen.
  • De kandidatuur dient door minstens 10 andere personen en/of partners gesteund te worden die verbonden zijn met de wijk maar geen deel uitmaken van de stuurgroep.
  • Een activiteitenzone wordt vastgelegd. Deze zone dient zich verplicht op het grondgebied van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest te bevinden en zich over een deel van het grondgebied uit te strekken waarvan de schaal het gebouw of de groep woningen overschrijdt. Deze zone wordt eveneens gekozen in functie van het vermogen van de stuurgroep om actief te zijn binnen die grenzen. In je kandidatuurdossier kan je ter illustratie een kaart bijvoegen die de activiteitenzone van je project duidelijk aantoont.

Wat zijn de selectiecriteria?

Participatieve Duurzame Wijkprojecten worden geselecteerd op basis van de intentienota waaruit de motivatie en de ideeën van de groep blijken. Het is hier vooral belangrijk dat een stuurgroep wordt samengesteld die graag aan de participatieve dynamiek van dit soort projecten in hun buurt wil werken. Het is eveneens belangrijk uit te leggen hoe je project zal kunnen beantwoorden aan de specifieke doelstellingen van de Participatieve Duurzame Wijken.

Projecten waar discussie over bestaat zullen in de mate van het mogelijke ook beschouwd worden. Indien je project echter helemaal tegenovergesteld staat met gemeentelijke of gewestelijke projecten dan behoudt Brussel Leefmilieu zich het recht geen ondersteuning te bieden. 

Deze selectiecriteria gelden voor de preselectie voor een Participatieve Duurzame Wijk en hebben dus geen betrekking op de latere fases van budgetopstelling en aanvraag (Fase 2, zie hierboven). 

Als je al deel uitmaakt van een Participatieve Duurzame Wijk dan kan je een specifieke vraag indienen voor coaching en/of deskundigheid om nieuwe projecten te lanceren of uw collectieve dynamiek te verbeteren. Deze begeleiding zal ter beschikking gesteld worden in functie van de beschikbaarheid van de coaches of experten. Indien je graag opnieuw financiële steun krijgt voor je duurzame wijk dan is het mogelijk een voorstel in te dienen in het kader van het participatief budget. Daarvoor kan je terecht bij coordination@quartiersdurables.be.